[Quốc tế] Việt Nam đối mặt tình trạng thiếu hụt lao động có cơ cấu và lương tăng; Doanh nghiệp Đài Loan vượt qua bằng tự động hóa và bản địa hóa nhân sự
RtiTalk 小編16 giờ trước
Việc mở rộng nhà máy của các nhà đầu tư nước ngoài và sự chuyển dịch của thế hệ trẻ đã khiến Việt Nam đối mặt với tình trạng thiếu hụt lao động có cơ cấu nghiêm trọng. Việc tăng lương tối thiểu đã làm mất đi lợi thế chi phí thấp, thúc đẩy các doanh nghiệp đẩy nhanh việc áp dụng thiết bị tự động hóa và chiến lược bản địa hóa quản lý. Công nghệ AI trưởng thành từ Đài Loan đã trở thành sự hỗ trợ mạnh mẽ cho các doanh nghiệp Đài Loan vượt qua nút thắt về lao động.
Hàng trăm, hàng nghìn công nhân trẻ Việt Nam cặm cụi lao động trong những nhà máy ồn ào, nóng bức, đó là hình ảnh thu nhỏ của hàng vạn nhà máy tại Việt Nam.
Với việc mở rộng nhà máy của các nhà đầu tư nước ngoài, Việt Nam, một trong những quốc gia hưởng lợi lớn nhất từ sự chuyển dịch chuỗi cung ứng toàn cầu "Trung Quốc + 1", đang cần một lực lượng lao động lớn. Tuy nhiên, thị trường lao động của nước này đang đối mặt với áp lực kép từ "thiếu hụt có cơ cấu" và "thiếu hụt nhân tài kỹ thuật".
Lương tăng hơn 70% trong 11 năm, ngành truyền thống càng khó tuyển dụng
Theo "Mức lương tối thiểu vùng" do Chính phủ Việt Nam công bố, mức lương tối thiểu tại các thành phố hạng nhất như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh đã tăng từ 3,1 triệu đồng (khoảng 3.910 Đài tệ) vào năm 2015 lên 5,31 triệu đồng (khoảng 6.700 Đài tệ) vào năm nay, tăng 71% trong 11 năm.
Việt Nam với dân số 100 triệu người không đơn thuần là thiếu người, mà là khó khăn trong việc tuyển dụng lao động cho ngành sản xuất ở các khu vực cụ thể. Tại các trung tâm công nghiệp như Bình Dương, Đồng Nai, Bắc Ninh, Bắc Giang, số lượng nhà máy điện tử, dệt may, giày dép và phụ tùng ô tô tăng đột biến, dẫn đến tình trạng cạnh tranh nhân lực gay gắt tại địa phương, tốc độ mở rộng nhà máy của các nhà đầu tư nước ngoài vượt xa nguồn cung lao động tại chỗ.
Ngay cả khi đưa ra các biện pháp phúc lợi như thưởng giới thiệu nhân viên, trợ cấp nhà ở và trợ cấp đi lại đường dài, việc các doanh nghiệp không tuyển được công nhân trong nhiều tuần vẫn là chuyện thường ngày.
Đồng thời, ngành sản xuất và dịch vụ đang diễn ra cuộc chiến giành giật lao động trẻ ở cấp cơ sở. Thế hệ Z không còn ưa chuộng dây chuyền sản xuất nhà máy cường độ cao, lặp đi lặp lại, mà chuyển sang các nền kinh tế nền tảng như giao hàng, gọi xe qua ứng dụng, hoặc các ngành nghề có tính tự do cao hơn như dịch vụ và khởi nghiệp thương mại điện tử.
Ông Trương Khánh Tam, Tổng Giám đốc Công ty TNHH YFY Việt Nam, cho biết trong buổi phỏng vấn vào ngày 14 sau sự kiện trình diễn công nghệ xếp chồng robot tiết kiệm năng lượng, ngành điện tử đã chứng kiến sự tăng trưởng đầu tư nhanh chóng ở miền Bắc Việt Nam trong những năm gần đây. So với ngành điện tử, môi trường làm việc trong các ngành truyền thống kém hấp dẫn hơn đối với giới trẻ.
"Điều này khiến chúng tôi gặp rất nhiều khó khăn trong việc tuyển dụng. Một số nhân viên mới vào làm, khi nhận thấy môi trường nhà máy truyền thống nóng bức và cường độ lao động cao, không giống như ngành điện tử làm việc thoải mái trong phòng máy lạnh, họ thà nghỉ việc và chuyển sang ngành điện tử, làm tăng áp lực tuyển dụng lên gấp bội."
Đối mặt với lương tăng và tác động của tình trạng thiếu lao động thế hệ Z, ngành sản xuất Việt Nam đang đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang tự động hóa thông minh. Trong làn sóng này, Đài Loan nổi bật với lợi thế về AI, tùy chỉnh và công nghệ cốt lõi. Hình ảnh nhà máy YFY Việt Nam. (Ảnh: CNA)
Ông Lâm Huyền Tiết, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Đài Loan tại Việt Nam, người tham gia xây dựng nhà máy, cho biết Việt Nam đang trong giai đoạn xây dựng lớn, tạo ra khoảng 20% thiếu hụt nhân lực, cần người ở khắp mọi nơi. Mức lương hàng tháng của nhân viên kỹ thuật cấp trung đã tăng gần gấp đôi so với mức 10-20 triệu đồng (12.000 - 25.000 Đài tệ) trước đây.
Thiếu hụt cả nhân lực cấp cơ sở và cấp cao cản trở chuyển đổi công nghệ
Ngoài lao động cấp cơ sở, tình trạng thiếu hụt nhân lực kỹ thuật cấp cao còn nghiêm trọng hơn. Việt Nam đang tích cực thúc đẩy các ngành công nghiệp có giá trị gia tăng cao như bán dẫn, AI, xe điện.
Tuy nhiên, tốc độ đào tạo kỹ sư, kỹ thuật viên bảo trì tự động hóa, quản lý viên trong nước còn thua xa nhu cầu mở rộng công nghiệp, tạo ra nút thắt cho quá trình chuyển đổi công nghệ. Nhân tài cấp trung và cao cấp trong nước có khả năng quản lý chuỗi cung ứng xuyên quốc gia cực kỳ khan hiếm, việc các doanh nghiệp săn đón lẫn nhau bằng mức lương cao đã trở thành chuyện thường.
Ông Dương Nguyên Bình, Phó Chủ tịch Hiệp hội Tự động hóa Việt Nam, chỉ ra rằng nguồn nhân lực chất lượng cao có khả năng tiếp thu kiến thức công nghệ thực sự rất thiếu, đây cũng là một trong những hướng đi chủ đạo của ngành giáo dục và đào tạo Việt Nam hiện nay.
Tình trạng thiếu hụt có cơ cấu càng trở nên tồi tệ hơn do cơ cấu dân số Việt Nam đang có xu hướng già hóa, lợi thế dân số chi phí thấp dần biến mất. Lương tối thiểu và chi phí lao động tổng thể đã liên tục tăng trong những năm gần đây, với mức tăng cao hơn tốc độ tăng trưởng GDP, "lương thấp" không còn là thương hiệu chủ đạo của ngành sản xuất Việt Nam.
Lợi thế lương thấp dần phai nhạt, doanh nghiệp Đài Loan đẩy nhanh bản địa hóa quản lý
Việc tăng lương ở Việt Nam gần đây đã trở thành chủ đề nóng trên mạng xã hội Trung Quốc, đặc biệt là tình trạng thất nghiệp cao và vốn đầu tư nước ngoài rút lui ở Trung Quốc trong những năm gần đây, khiến nhiều kỹ thuật viên cấp trung và thấp thất nghiệp. Truyền thông Trung Quốc thậm chí còn đưa tin các nhà máy Trung Quốc tại Việt Nam đang tích cực tìm kiếm kỹ thuật viên Trung Quốc.
Các doanh nghiệp Đài Loan cho biết, do các yếu tố như thủ tục xin giấy phép lao động phức tạp, công nhân dây chuyền sản xuất của Trung Quốc khó có thể vào Việt Nam. Tuy nhiên, về mặt quản lý, nhiều doanh nghiệp áp dụng mô hình phân cấp: cấp cơ sở là người Việt, cấp trung là người Trung Quốc, cấp cao là người bản xứ.
Ông Lâm Huyền Tiết thừa nhận, ban đầu các doanh nghiệp thường sử dụng cán bộ người Trung Quốc, nhưng theo thời gian, họ sẽ dần chuyển sang sử dụng cán bộ địa phương người Việt để bản địa hóa, giảm bớt các thủ tục rườm rà về thị thực, ăn ở và giấy phép lao động. Hiện tại, cán bộ được cử đi công tác nước ngoài chỉ chiếm một tỷ lệ nhất định và sẽ dần giảm trong tương lai.
Bản địa hóa quản lý cũng là mục tiêu của YFY. Ông Trương Khánh Tam cho biết, thông thường chỉ những vị trí đòi hỏi kỹ thuật cao, doanh nghiệp mới cân nhắc tuyển dụng nhân viên nước ngoài, "nhưng chúng tôi vẫn hy vọng thực hiện bản địa hóa quản lý càng nhiều càng tốt".
YFY tiếp tục đào tạo cán bộ địa phương người Việt. Công ty đã có mặt tại Việt Nam 22 năm, hiện có nhiều nhân tài cấp cao ở vị trí quản lý và phó quản lý trong đội ngũ nhân viên địa phương, và đang tiếp tục hướng tới mục tiêu bản địa hóa toàn bộ nhà máy.
Chi phí lao động tăng cao, tự động hóa AI do Đài Loan sản xuất trở thành trợ lực cho doanh nghiệp Đài Loan
Nhìn chung, Việt Nam vẫn có tính cạnh tranh. Đối mặt với chi phí lao động tăng và chiến lược ưu tiên nhân viên địa phương, "tự động hóa sản xuất" là mục tiêu nâng cấp của nhiều doanh nghiệp, bao gồm cả các doanh nghiệp Đài Loan.
Ông Trương Khánh Tam chỉ ra rằng, ngay cả khi thiết bị tự động hóa không thể thay thế hoàn toàn sức lao động của con người, thì ít nhất nó cũng có thể giảm cường độ lao động, giúp nhân viên làm việc nhẹ nhàng hơn và giữ chân nhân tài tại vị trí làm việc ban đầu. Ngoài ra, thiết bị tự động hóa do Đài Loan sản xuất đang tiến vào Việt Nam, gần đây YFY cũng đã chuyển đổi một số thiết bị từ sản xuất của Nhật Bản sang sản xuất của Đài Loan.
Ông Lâm Huyền Tiết nói rằng chi phí lao động ở Việt Nam ngày càng cao. Lợi ích lớn nhất của tự động hóa là có thể giải quyết vấn đề mệt mỏi của người lao động và chi phí làm thêm giờ cao, đồng thời tránh giới hạn giờ làm việc và có thể điều chỉnh tốc độ sản xuất để đáp ứng lịch giao hàng quốc tế thay đổi. Ngoài ra, nó có thể thay thế các công việc đòi hỏi cường độ lao động cao, môi trường nhiệt độ cao hoặc có nguy cơ hóa chất.
Ông tin rằng Đài Loan bắt đầu phát triển cánh tay robot từ những năm 1980. Sau nhiều thập kỷ tích lũy và phát triển công nghệ, kết hợp với các ứng dụng trí tuệ nhân tạo AI mới nhất, trình độ kỹ thuật và sự trưởng thành của nó khó có thể bị thay thế dễ dàng và sẽ là chỗ dựa vững chắc cho các khoản đầu tư của Đài Loan hoạt động ở nước ngoài.
Thế hệ Z của Việt Nam đang chuyển sang các ngành dịch vụ và điện tử linh hoạt hơn, dẫn đến tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng lao động cho dây chuyền sản xuất truyền thống đòi hỏi cường độ lao động cao và lặp đi lặp lại. Hoạt động xếp chồng thùng giấy tại nhà máy YFY Việt Nam đã được tự động hóa bằng cánh tay robot thông minh của Đài Loan. (Ảnh: CNA)
Nguồn liên kết: https://www.rti.org.tw/news?uid=3&pid=239090
Bạn cảm thấy thế nào về bài viết này?
0 người đã bày tỏ cảm xúc