[Chính trị] Chính sách Một Trung Quốc của Malaysia nghiêng về Bắc Kinh; Học giả: Cần chú ý liệu có ảnh hưởng đến ASEAN hay không

Liên quan đến các sự kiện gần đây của các quốc gia ASEAN liên quan đến Đài Loan, như các cuộc tập trận chung giữa Indonesia và Trung Quốc, và những phát ngôn về nguyên tắc "Một Trung Quốc" của Thủ tướng Malaysia, học giả Triệu Văn Chí đã phân tích trong một cuộc phỏng vấn hôm nay (21/1) rằng ASEAN vẫn có mối quan hệ chặt chẽ với các nước như Mỹ, Nhật Bản và Úc về mặt an ninh. Tuy nhiên, ảnh hưởng của Trung Quốc rõ ràng đang gia tăng về mặt kinh tế và trong vấn đề Đài Loan. Do đó, Triệu Văn Chí cảnh báo thêm rằng Đài Loan cần chú ý xem liệu những luận điệu gần đây của Malaysia nghiêng về Bắc Kinh có ảnh hưởng đến nội bộ ASEAN trong tương lai hay không. Vào tháng 11 năm 2024, Indonesia và Trung Quốc đã ra tuyên bố chung tái khẳng định việc tuân thủ kiên định nguyên tắc Một Trung Quốc và đề cập đến Nghị quyết 2758 của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc. Vào tháng 9 năm 2025, Tổng thống Indonesia Prabowo Subianto đã đến thăm Bắc Kinh để tham dự lễ duyệt binh kỷ niệm 93 năm. Vào tháng 8 năm nay, hải quân Trung Quốc và Indonesia đã tiến hành cuộc tập trận hải hành chung trên vùng biển phía đông Đài Loan. Vào tháng 4 năm 2025, Malaysia và Trung Quốc đã ra tuyên bố chung khẳng định Đài Loan là một phần không thể tách rời của lãnh thổ Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Vào tháng 8 năm nay, trong một cuộc phỏng vấn, Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim đã ám chỉ Đài Loan là một tỉnh ly khai của Trung Quốc, và nói rằng nếu một bang của Malaysia quyết định ly khai, ông sẽ dùng vũ lực để bảo vệ sự thiêng liêng và thống nhất của đất nước. Cả Indonesia và Malaysia đều là những cường quốc của ASEAN. Liệu những tuyên bố này có làm thay đổi lập trường truyền thống của ASEAN không? Ảnh hưởng của Trung Quốc đối với ASEAN có đang tiếp tục gia tăng không? Triệu Văn Chí, Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Đại học Quốc gia Trung Chính, cho biết trong một cuộc phỏng vấn rằng Trung Quốc đang thành công trong việc tăng cường sự hợp tác chính trị của các quốc gia ASEAN trong các vấn đề liên quan đến lợi ích cốt lõi của mình. Tuy nhiên, tình hình này không thể được diễn giải đơn giản là ASEAN hoàn toàn nghiêng về Trung Quốc hoặc từ bỏ chính sách không liên kết truyền thống của mình. Triệu Văn Chí phân tích thêm rằng, đối mặt với cạnh tranh chiến lược gay gắt giữa Mỹ và Trung Quốc, ASEAN cố gắng tạo ra một trạng thái "không chọn phe". Nếu có sự lựa chọn, thì đó là dựa trên lợi ích quốc gia của họ. Triệu Văn Chí nói: "(Âm thanh gốc) Đối với các quốc gia ASEAN này, tất nhiên họ đều cần duy trì mối quan hệ hợp tác chặt chẽ với Trung Quốc. Điều này có phản ánh ảnh hưởng của Trung Quốc đối với ASEAN là toàn diện không? Tôi không nghĩ vậy. Về kinh tế, điều đó rõ ràng là đúng. Nhưng về an ninh và quân sự, họ vẫn bị kiềm chế bởi các quốc gia như Mỹ, Nhật Bản và Úc. Do đó, chỉ riêng về các vấn đề kinh tế và vấn đề Đài Loan, rõ ràng là ảnh hưởng của Trung Quốc đối với ASEAN đang dần tăng lên." Quan sát tổng thể về quan hệ song phương giữa ASEAN và Trung Quốc cho thấy, hiện tại có vẻ như các vấn đề kinh tế và an ninh đang được xử lý riêng biệt. Tuy nhiên, Triệu Văn Chí đặc biệt cảnh báo về nội dung cuộc phỏng vấn của Anwar Ibrahim, vì Anwar "chấp nhận luận điểm và khuôn khổ của Trung Quốc về vấn đề Đài Loan". Ông đang điều chỉnh "chính sách Một Trung Quốc" truyền thống của Malaysia theo phiên bản của Bắc Kinh. Đài Loan cần chú ý đến tác động tiềm tàng của hành động này của Anwar đối với ASEAN, Triệu Văn Chí nói: "(Âm thanh gốc) Từ góc độ của Anwar, tôi nghĩ ông ấy cho rằng điều này có lợi nhất cho lợi ích quốc gia của Malaysia, vì vậy ông ấy đã đưa ra tuyên bố như vậy. Khi ông ấy đưa ra tuyên bố như vậy, liệu nó có ảnh hưởng đến các quốc gia ASEAN khác cũng đi theo hướng đó không? Đây có lẽ là điều chúng ta cần quan sát." Không chỉ cần quan sát chặt chẽ liệu tuyên bố của Anwar có trở thành sự đồng thuận của ASEAN hay không, Triệu Văn Chí cũng đề nghị chính phủ, ngoài việc thường xuyên đề cập đến các giá trị chung với các quốc gia ASEAN và liên tục kêu gọi họ không đi theo Trung Quốc, còn nên đưa lợi ích của các quốc gia ASEAN vào lập luận của Đài Loan. Ví dụ, nhấn mạnh rằng hợp tác với Đài Loan có thể tăng cường quyền tự chủ chiến lược của họ, thay vì chỉ đơn thuần kêu gọi các quốc gia ASEAN đứng về phía các nước dân chủ để chống lại Trung Quốc độc tài. Lời kêu gọi ASEAN lựa chọn "Đài Loan dân chủ" hay "Trung Quốc độc tài" thực sự không hấp dẫn lắm, vì "ngoại giao giá trị" không phải là cơ sở quan trọng nhất cho các quyết định chính sách đối ngoại của các quốc gia ASEAN.